Hiraṇyakaśipu Terrorizes the Universe
Text 1
śrī-nārada uvāca
evaṁ vṛtaḥ śata-dhṛtir
hiraṇyakaśipor atha
prādāt tat-tapasā prīto
varāṁs tasya sudurlabhān
Text 2
śrī-brahmovāca
tāteme durlabhāḥ puṁsāṁ
yān vṛṇīṣe varān mama
tathāpi vitarāmy aṅga
varān yadyapi durlabhān
Text 3
tato jagāma bhagavān
amoghānugraho vibhuḥ
pūjito ’sura-varyeṇa
stūyamānaḥ prajeśvaraiḥ
Text 4
evaṁ labdha-varo daityo
bibhrad dhemamayaṁ vapuḥ
bhagavaty akarod dveṣaṁ
bhrātur vadham anusmaran
Texts 5-7
sa vijitya diśaḥ sarvā
lokāṁś ca trīn mahāsuraḥ
devāsura-manuṣyendra-
gandharva-garuḍoragān
siddha-cāraṇa-vidyādhrān
ṛṣīn pitṛ-patīn manūn
yakṣa-rakṣaḥ-piśāceśān
preta-bhūta-patīn api
sarva-sattva-patīñ jitvā
vaśam ānīya viśva-jit
jahāra loka-pālānāṁ
sthānāni saha tejasā
Text 8
devodyāna-śriyā juṣṭam
adhyāste sma tri-piṣṭapam
mahendra-bhavanaṁ sākṣān
nirmitaṁ viśvakarmaṇā
trailokya-lakṣmy-āyatanam
adhyuvāsākhilarddhimat
Texts 9-12
yatra vidruma-sopānā
mahā-mārakatā bhuvaḥ
yatra sphāṭika-kuḍyāni
vaidūrya-stambha-paṅktayaḥ
yatra citra-vitānāni
padmarāgāsanāni ca
payaḥ-phena-nibhāḥ śayyā
muktādāma-paricchadāḥ
kūjadbhir nūpurair devyaḥ
śabda-yantya itas tataḥ
ratna-sthalīṣu paśyanti
sudatīḥ sundaraṁ mukham
tasmin mahendra-bhavane mahā-balo
mahā-manā nirjita-loka eka-rāṭ
reme ’bhivandyāṅghri-yugaḥ surādibhiḥ
pratāpitair ūrjita-caṇḍa-śāsanaḥ
Text 13
tam aṅga mattaṁ madhunoru-gandhinā
vivṛtta-tāmrākṣam aśeṣa-dhiṣṇya-pāḥ
upāsatopāyana-pāṇibhir vinā
tribhis tapo-yoga-balaujasāṁ padam
Text 14
jagur mahendrāsanam ojasā sthitaṁ
viśvāvasus tumburur asmad-ādayaḥ
gandharva-siddhā ṛṣayo ’stuvan muhur
vidyādharāś cāpsarasaś ca pāṇḍava
Text 15
sa eva varṇāśramibhiḥ
kratubhir bhūri-dakṣiṇaiḥ
ijyamāno havir-bhāgān
agrahīt svena tejasā
Text 16
akṛṣṭa-pacyā tasyāsīt
sapta-dvīpavatī mahī
tathā kāma-dughā gāvo
nānāścarya-padaṁ nabhaḥ
Text 17
ratnākarāś ca ratnaughāṁs
tat-patnyaś cohur ūrmibhiḥ
kṣāra-sīdhu-ghṛta-kṣaudra-
dadhi-kṣīrāmṛtodakāḥ
Text 18
śailā droṇībhir ākrīḍaṁ
sarvartuṣu guṇān drumāḥ
dadhāra loka-pālānām
eka eva pṛthag guṇān
Text 19
sa itthaṁ nirjita-kakub
eka-rāḍ viṣayān priyān
yathopajoṣaṁ bhuñjāno
nātṛpyad ajitendriyaḥ
Text 20
evam aiśvarya-mattasya
dṛptasyocchāstra-vartinaḥ
kālo mahān vyatīyāya
brahma-śāpam upeyuṣaḥ
Text 21
tasyogra-daṇḍa-saṁvignāḥ
sarve lokāḥ sapālakāḥ
anyatrālabdha-śaraṇāḥ
śaraṇaṁ yayur acyutam
Texts 22-23
tasyai namo ’stu kāṣṭhāyai
yatrātmā harir īśvaraḥ
yad gatvā na nivartante
śāntāḥ sannyāsino ’malāḥ
iti te saṁyatātmānaḥ
samāhita-dhiyo ’malāḥ
upatasthur hṛṣīkeśaṁ
vinidrā vāyu-bhojanāḥ
Text 24
teṣām āvirabhūd vāṇī
arūpā megha-niḥsvanā
sannādayantī kakubhaḥ
sādhūnām abhayaṅkarī
Texts 25-26
mā bhaiṣṭa vibudha-śreṣṭhāḥ
sarveṣāṁ bhadram astu vaḥ
mad-darśanaṁ hi bhūtānāṁ
sarva-śreyopapattaye
jñātam etasya daurātmyaṁ
daiteyāpasadasya yat
tasya śāntiṁ kariṣyāmi
kālaṁ tāvat pratīkṣata
Text 27
yadā deveṣu vedeṣu
goṣu vipreṣu sādhuṣu
dharme mayi ca vidveṣaḥ
sa vā āśu vinaśyati
Text 28
nirvairāya praśāntāya
sva-sutāya mahātmane
prahrādāya yadā druhyed
dhaniṣye ’pi varorjitam
Text 29
śrī-nārada uvāca
ity uktā loka-guruṇā
taṁ praṇamya divaukasaḥ
nyavartanta gatodvegā
menire cāsuraṁ hatam
Text 30
tasya daitya-pateḥ putrāś
catvāraḥ paramādbhutāḥ
prahrādo ’bhūn mahāṁs teṣāṁ
guṇair mahad-upāsakaḥ
Texts 31-32
brahmaṇyaḥ śīla-sampannaḥ
satya-sandho jitendriyaḥ
ātmavat sarva-bhūtānām
eka-priya-suhṛttamaḥ
dāsavat sannatāryāṅghriḥ
pitṛvad dīna-vatsalaḥ
bhrātṛvat sadṛśe snigdho
guruṣv īśvara-bhāvanaḥ
vidyārtha-rūpa-janmāḍhyo
māna-stambha-vivarjitaḥ
Text 33
nodvigna-citto vyasaneṣu niḥspṛhaḥ
śruteṣu dṛṣṭeṣu guṇeṣv avastu-dṛk
dāntendriya-prāṇa-śarīra-dhīḥ sadā
praśānta-kāmo rahitāsuro ’suraḥ
Text 34
yasmin mahad-guṇā rājan
gṛhyante kavibhir muhuḥ
na te ’dhunā pidhīyante
yathā bhagavatīśvare
Text 35
yaṁ sādhu-gāthā-sadasi
ripavo ’pi surā nṛpa
pratimānaṁ prakurvanti
kim utānye bhavādṛśāḥ
Text 36
guṇair alam asaṅkhyeyair
māhātmyaṁ tasya sūcyate
vāsudeve bhagavati
yasya naisargikī ratiḥ
Text 37
nyasta-krīḍanako bālo
jaḍavat tan-manastayā
kṛṣṇa-graha-gṛhītātmā
na veda jagad īdṛśam
Text 38
āsīnaḥ paryaṭann aśnan
śayānaḥ prapiban bruvan
nānusandhatta etāni
govinda-parirambhitaḥ
Text 39
kvacid rudati vaikuṇṭha-
cintā-śabala-cetanaḥ
kvacid dhasati tac-cintā-
hlāda udgāyati kvacit
Text 40
nadati kvacid utkaṇṭho
vilajjo nṛtyati kvacit
kvacit tad-bhāvanā-yuktas
tanmayo ’nucakāra ha
Text 41
kvacid utpulakas tūṣṇīm
āste saṁsparśa-nirvṛtaḥ
aspanda-praṇayānanda-
salilāmīlitekṣaṇaḥ
Text 42
sa uttama-śloka-padāravindayor
niṣevayākiñcana-saṅga-labdhayā
tanvan parāṁ nirvṛtim ātmano muhur
duḥsaṅga-dīnasya manaḥ śamaṁ vyadhāt
Text 43
tasmin mahā-bhāgavate
mahā-bhāge mahātmani
hiraṇyakaśipū rājann
akarod agham ātmaje
Text 44
śrī-yudhiṣṭhira uvāca
devarṣa etad icchāmo
vedituṁ tava suvrata
yad ātmajāya śuddhāya
pitādāt sādhave hy agham
Text 45
putrān vipratikūlān svān
pitaraḥ putra-vatsalāḥ
upālabhante śikṣārthaṁ
naivāgham aparo yathā
Text 46
kim utānuvaśān sādhūṁs
tādṛśān guru-devatān
etat kautūhalaṁ brahmann
asmākaṁ vidhama prabho
pituḥ putrāya yad dveṣo
maraṇāya prayojitaḥ



