Srimad Bhagavatam | Canto 9 | Chapter 9 | Verses

The Dynasty of Aṁśumān

Text 1

śrī-śuka uvāca
aṁśumāṁś ca tapas tepe
gaṅgānayana-kāmyayā
kālaṁ mahāntaṁ nāśaknot
tataḥ kālena saṁsthitaḥ

Text 2

dilīpas tat-sutas tadvad
aśaktaḥ kālam eyivān
bhagīrathas tasya sutas
tepe sa sumahat tapaḥ

Text 3

darśayām āsa taṁ devī
prasannā varadāsmi te
ity uktaḥ svam abhiprāyaṁ
śaśaṁsāvanato nṛpaḥ

Text 4

ko ’pi dhārayitā vegaṁ
patantyā me mahī-tale
anyathā bhū-talaṁ bhittvā
nṛpa yāsye rasātalam

Text 5

kiṁ cāhaṁ na bhuvaṁ yāsye
narā mayy āmṛjanty agham
mṛjāmi tad aghaṁ kvāhaṁ
rājaṁs tatra vicintyatām

Text 6

śrī-bhagīratha uvāca
sādhavo nyāsinaḥ śāntā
brahmiṣṭhā loka-pāvanāḥ
haranty aghaṁ te ’ṅga-saṅgāt
teṣv āste hy agha-bhid dhariḥ

Text 7

dhārayiṣyati te vegaṁ
rudras tv ātmā śarīriṇām
yasminn otam idaṁ protaṁ
viśvaṁ śāṭīva tantuṣu

Text 8

ity uktvā sa nṛpo devaṁ
tapasātoṣayac chivam
kālenālpīyasā rājaṁs
tasyeśaś cāśv atuṣyata

Text 9

tatheti rājñābhihitaṁ
sarva-loka-hitaḥ śivaḥ
dadhārāvahito gaṅgāṁ
pāda-pūta-jalāṁ hareḥ

Text 10

bhagīrathaḥ sa rājarṣir
ninye bhuvana-pāvanīm
yatra sva-pitṝṇāṁ dehā
bhasmībhūtāḥ sma śerate

Text 11

rathena vāyu-vegena
prayāntam anudhāvatī
deśān punantī nirdagdhān
āsiñcat sagarātmajān

Text 12

yaj-jala-sparśa-mātreṇa
brahma-daṇḍa-hatā api
sagarātmajā divaṁ jagmuḥ
kevalaṁ deha-bhasmabhiḥ

Text 13

bhasmībhūtāṅga-saṅgena
svar yātāḥ sagarātmajāḥ
kiṁ punaḥ śraddhayā devīṁ
sevante ye dhṛta-vratāḥ

Text 14

na hy etat param āścaryaṁ
svardhunyā yad ihoditam
ananta-caraṇāmbhoja-
prasūtāyā bhava-cchidaḥ

Text 15

sanniveśya mano yasmiñ
chraddhayā munayo ’malāḥ
traiguṇyaṁ dustyajaṁ hitvā
sadyo yātās tad-ātmatām

Texts 16-17

śruto bhagīrathāj jajñe
tasya nābho ’paro ’bhavat
sindhudvīpas tatas tasmād
ayutāyus tato ’bhavat

ṛtūparṇo nala-sakho
yo ’śva-vidyām ayān nalāt
dattvākṣa-hṛdayaṁ cāsmai
sarvakāmas tu tat-sutam

Text 18

tataḥ sudāsas tat-putro
damayantī-patir nṛpaḥ
āhur mitrasahaṁ yaṁ vai
kalmāṣāṅghrim uta kvacit
vasiṣṭha-śāpād rakṣo ’bhūd
anapatyaḥ sva-karmaṇā

Text 19

śrī-rājovāca
kiṁ nimitto guroḥ śāpaḥ
saudāsasya mahātmanaḥ
etad veditum icchāmaḥ
kathyatāṁ na raho yadi

Texts 20-21

śrī-śuka uvāca
saudāso mṛgayāṁ kiñcic
caran rakṣo jaghāna ha
mumoca bhrātaraṁ so ’tha
gataḥ praticikīrṣayā

sañcintayann aghaṁ rājñaḥ
sūda-rūpa-dharo gṛhe
gurave bhoktu-kāmāya
paktvā ninye narāmiṣam

Text 22

parivekṣyamāṇaṁ bhagavān
vilokyābhakṣyam añjasā
rājānam aśapat kruddho
rakṣo hy evaṁ bhaviṣyasi

Texts 23-24

rakṣaḥ-kṛtaṁ tad viditvā
cakre dvādaśa-vārṣikam
so ’py apo-’ñjalim ādāya
guruṁ śaptuṁ samudyataḥ

vārito madayantyāpo
ruśatīḥ pādayor jahau
diśaḥ kham avanīṁ sarvaṁ
paśyañ jīvamayaṁ nṛpaḥ

Text 25

rākṣasaṁ bhāvam āpannaḥ
pāde kalmāṣatāṁ gataḥ
vyavāya-kāle dadṛśe
vanauko-dampatī dvijau

Texts 26-27

kṣudhārto jagṛhe vipraṁ
tat-patny āhākṛtārthavat
na bhavān rākṣasaḥ sākṣād
ikṣvākūṇāṁ mahā-rathaḥ

madayantyāḥ patir vīra
nādharmaṁ kartum arhasi
dehi me ’patya-kāmāyā
akṛtārthaṁ patiṁ dvijam

Text 28

deho ’yaṁ mānuṣo rājan
puruṣasyākhilārthadaḥ
tasmād asya vadho vīra
sarvārtha-vadha ucyate

Text 29

eṣa hi brāhmaṇo vidvāṁs
tapaḥ-śīla-guṇānvitaḥ
ārirādhayiṣur brahma
mahā-puruṣa-saṁjñitam
sarva-bhūtātma-bhāvena
bhūteṣv antarhitaṁ guṇaiḥ

Text 30

so ’yaṁ brahmarṣi-varyas te
rājarṣi-pravarād vibho
katham arhati dharma-jña
vadhaṁ pitur ivātmajaḥ

Text 31

tasya sādhor apāpasya
bhrūṇasya brahma-vādinaḥ
kathaṁ vadhaṁ yathā babhror
manyate san-mato bhavān

Text 32

yady ayaṁ kriyate bhakṣyas
tarhi māṁ khāda pūrvataḥ
na jīviṣye vinā yena
kṣaṇaṁ ca mṛtakaṁ yathā

Text 33

evaṁ karuṇa-bhāṣiṇyā
vilapantyā anāthavat
vyāghraḥ paśum ivākhādat
saudāsaḥ śāpa-mohitaḥ

Text 34

brāhmaṇī vīkṣya didhiṣuṁ
puruṣādena bhakṣitam
śocanty ātmānam urvīśam
aśapat kupitā satī

Text 35

yasmān me bhakṣitaḥ pāpa
kāmārtāyāḥ patis tvayā
tavāpi mṛtyur ādhānād
akṛta-prajña darśitaḥ

Text 36

evaṁ mitrasahaṁ śaptvā
pati-loka-parāyaṇā
tad-asthīni samiddhe ’gnau
prāsya bhartur gatiṁ gatā

Text 37

viśāpo dvādaśābdānte
maithunāya samudyataḥ
vijñāpya brāhmaṇī-śāpaṁ
mahiṣyā sa nivāritaḥ

Text 38

ata ūrdhvaṁ sa tatyāja
strī-sukhaṁ karmaṇāprajāḥ
vasiṣṭhas tad-anujñāto
madayantyāṁ prajām adhāt

Text 39

sā vai sapta samā garbham
abibhran na vyajāyata
jaghne ’śmanodaraṁ tasyāḥ
so ’śmakas tena kathyate

Text 40

aśmakād bāliko jajñe
yaḥ strībhiḥ parirakṣitaḥ
nārī-kavaca ity ukto
niḥkṣatre mūlako ’bhavat

Text 41

tato daśarathas tasmāt
putra aiḍaviḍis tataḥ
rājā viśvasaho yasya
khaṭvāṅgaś cakravarty abhūt

Text 42

yo devair arthito daityān
avadhīd yudhi durjayaḥ
muhūrtam āyur jñātvaitya
sva-puraṁ sandadhe manaḥ

Text 43

na me brahma-kulāt prāṇāḥ
kula-daivān na cātmajāḥ
na śriyo na mahī rājyaṁ
na dārāś cātivallabhāḥ

Text 44

na bālye ’pi matir mahyam
adharme ramate kvacit
nāpaśyam uttamaślokād
anyat kiñcana vastv aham

Text 45

devaiḥ kāma-varo datto
mahyaṁ tri-bhuvaneśvaraiḥ
na vṛṇe tam ahaṁ kāmaṁ
bhūtabhāvana-bhāvanaḥ

Text 46

ye vikṣiptendriya-dhiyo
devās te sva-hṛdi sthitam
na vindanti priyaṁ śaśvad
ātmānaṁ kim utāpare

Text 47

atheśa-māyā-raciteṣu saṅgaṁ
guṇeṣu gandharva-puropameṣu
rūḍhaṁ prakṛtyātmani viśva-kartur
bhāvena hitvā tam ahaṁ prapadye

Text 48

iti vyavasito buddhyā
nārāyaṇa-gṛhītayā
hitvānya-bhāvam ajñānaṁ
tataḥ svaṁ bhāvam āsthitaḥ

Text 49

yat tad brahma paraṁ sūkṣmam
aśūnyaṁ śūnya-kalpitam
bhagavān vāsudeveti
yaṁ gṛṇanti hi sātvatāḥ