Srimad Bhagavatam | Canto 7 | Chapter 12 | Verses

The Perfect Society: Four Spiritual Classes

Text 1

śrī-nārada uvāca
brahmacārī gurukule
vasan dānto guror hitam
ācaran dāsavan nīco
gurau sudṛḍha-sauhṛdaḥ

Text 2

sāyaṁ prātar upāsīta
gurv-agny-arka-surottamān
sandhye ubhe ca yata-vāg
japan brahma samāhitaḥ

Text 3

chandāṁsy adhīyīta guror
āhūtaś cet suyantritaḥ
upakrame ’vasāne ca
caraṇau śirasā namet

Text 4

mekhalājina-vāsāṁsi
jaṭā-daṇḍa-kamaṇḍalūn
bibhṛyād upavītaṁ ca
darbha-pāṇir yathoditam

Text 5

sāyaṁ prātaś cared bhaikṣyaṁ
gurave tan nivedayet
bhuñjīta yady anujñāto
no ced upavaset kvacit

Text 6

suśīlo mita-bhug dakṣaḥ
śraddadhāno jitendriyaḥ
yāvad-arthaṁ vyavaharet
strīṣu strī-nirjiteṣu ca

Text 7

varjayet pramadā-gāthām
agṛhastho bṛhad-vrataḥ
indriyāṇi pramāthīni
haranty api yater manaḥ

Text 8

keśa-prasādhanonmarda-
snapanābhyañjanādikam
guru-strībhir yuvatibhiḥ
kārayen nātmano yuvā

Text 9

nanv agniḥ pramadā nāma
ghṛta-kumbha-samaḥ pumān
sutām api raho jahyād
anyadā yāvad-artha-kṛt

Text 10

kalpayitvātmanā yāvad
ābhāsam idam īśvaraḥ
dvaitaṁ tāvan na viramet
tato hy asya viparyayaḥ

Text 11

etat sarvaṁ gṛhasthasya
samāmnātaṁ yater api
guru-vṛttir vikalpena
gṛhasthasyartu-gāminaḥ

Text 12

añjanābhyañjanonmarda-
stry-avalekhāmiṣaṁ madhu
srag-gandha-lepālaṅkārāṁs
tyajeyur ye bṛhad-vratāḥ

Texts 13-14

uṣitvaivaṁ gurukule
dvijo ’dhītyāvabudhya ca
trayīṁ sāṅgopaniṣadaṁ
yāvad-arthaṁ yathā-balam

dattvā varam anujñāto
guroḥ kāmaṁ yadīśvaraḥ
gṛhaṁ vanaṁ vā praviśet
pravrajet tatra vā vaset

Text 15

agnau gurāv ātmani ca
sarva-bhūteṣv adhokṣajam
bhūtaiḥ sva-dhāmabhiḥ paśyed
apraviṣṭaṁ praviṣṭavat

Text 16

evaṁ vidho brahmacārī
vānaprastho yatir gṛhī
caran vidita-vijñānaḥ
paraṁ brahmādhigacchati

Text 17

vānaprasthasya vakṣyāmi
niyamān muni-sammatān
yān āsthāya munir gacched
ṛṣi-lokam uhāñjasā

Text 18

na kṛṣṭa-pacyam aśnīyād
akṛṣṭaṁ cāpy akālataḥ
agni-pakvam athāmaṁ vā
arka-pakvam utāharet

Text 19

vanyaiś caru-puroḍāśān
nirvapet kāla-coditān
labdhe nave nave ’nnādye
purāṇaṁ ca parityajet

Text 20

agny-artham eva śaraṇam
uṭajaṁ vādri-kandaram
śrayeta hima-vāyv-agni-
varṣārkātapa-ṣāṭ svayam

Text 21

keśa-roma-nakha-śmaśru-
malāni jaṭilo dadhat
kamaṇḍalv-ajine daṇḍa-
valkalāgni-paricchadān

Text 22

cared vane dvādaśābdān
aṣṭau vā caturo muniḥ
dvāv ekaṁ vā yathā buddhir
na vipadyeta kṛcchrataḥ

Text 23

yadākalpaḥ sva-kriyāyāṁ
vyādhibhir jarayāthavā
ānvīkṣikyāṁ vā vidyāyāṁ
kuryād anaśanādikam

Text 24

ātmany agnīn samāropya
sannyasyāhaṁ mamātmatām
kāraṇeṣu nyaset samyak
saṅghātaṁ tu yathārhataḥ

Text 25

khe khāni vāyau niśvāsāṁs
tejaḥsūṣmāṇam ātmavān
apsv asṛk-śleṣma-pūyāni
kṣitau śeṣaṁ yathodbhavam

Texts 26-28

vācam agnau savaktavyām
indre śilpaṁ karāv api
padāni gatyā vayasi
ratyopasthaṁ prajāpatau

mṛtyau pāyuṁ visargaṁ ca
yathā-sthānaṁ vinirdiśet
dikṣu śrotraṁ sa-nādena
sparśenādhyātmani tvacam

rūpāṇi cakṣuṣā rājan
jyotiṣy abhiniveśayet
apsu pracetasā jihvāṁ
ghreyair ghrāṇaṁ kṣitau nyaset

Texts 29-30

mano manorathaiś candre
buddhiṁ bodhyaiḥ kavau pare
karmāṇy adhyātmanā rudre
yad-aham mamatā-kriyā

sattvena cittaṁ kṣetra-jñe
guṇair vaikārikaṁ pare
apsu kṣitim apo jyotiṣy
ado vāyau nabhasy amum
kūṭasthe tac ca mahati
tad avyakte ’kṣare ca tat

Text 31

ity akṣaratayātmānaṁ
cin-mātram avaśeṣitam
jñātvādvayo ’tha viramed
dagdha-yonir ivānalaḥ