Srimad Bhagavatam | Canto 9 | Chapter 3 | Verses

The Marriage of Sukanyā and Cyavana Muni

Text 1

śrī-śuka uvāca
śaryātir mānavo rājā
brahmiṣṭhaḥ sambabhūva ha
yo vā aṅgirasāṁ satre
dvitīyam ahar ūcivān

Text 2

sukanyā nāma tasyāsīt
kanyā kamala-locanā
tayā sārdhaṁ vana-gato
hy agamac cyavanāśramam

Text 3

sā sakhībhiḥ parivṛtā
vicinvanty aṅghripān vane
valmīka-randhre dadṛśe
khadyote iva jyotiṣī

Text 4

te daiva-coditā bālā
jyotiṣī kaṇṭakena vai
avidhyan mugdha-bhāvena
susrāvāsṛk tato bahiḥ

Text 5

śakṛn-mūtra-nirodho ’bhūt
sainikānāṁ ca tat-kṣaṇāt
rājarṣis tam upālakṣya
puruṣān vismito ’bravīt

Text 6

apy abhadraṁ na yuṣmābhir
bhārgavasya viceṣṭitam
vyaktaṁ kenāpi nas tasya
kṛtam āśrama-dūṣaṇam

Text 7

sukanyā prāha pitaraṁ
bhītā kiñcit kṛtaṁ mayā
dve jyotiṣī ajānantyā
nirbhinne kaṇṭakena vai

Text 8

duhitus tad vacaḥ śrutvā
śaryātir jāta-sādhvasaḥ
muniṁ prasādayām āsa
valmīkāntarhitaṁ śanaiḥ

Text 9

tad-abhiprāyam ājñāya
prādād duhitaraṁ muneḥ
kṛcchrān muktas tam āmantrya
puraṁ prāyāt samāhitaḥ

Text 10

sukanyā cyavanaṁ prāpya
patiṁ parama-kopanam
prīṇayām āsa citta-jñā
apramattānuvṛttibhiḥ

Text 11

kasyacit tv atha kālasya
nāsatyāv āśramāgatau
tau pūjayitvā provāca
vayo me dattam īśvarau

Text 12

grahaṁ grahīṣye somasya
yajñe vām apy asoma-poḥ
kriyatāṁ me vayo-rūpaṁ
pramadānāṁ yad īpsitam

Text 13

bāḍham ity ūcatur vipram
abhinandya bhiṣaktamau
nimajjatāṁ bhavān asmin
hrade siddha-vinirmite

Text 14

ity ukto jarayā grasta-
deho dhamani-santataḥ
hradaṁ praveśito ’śvibhyāṁ
valī-palita-vigrahaḥ

Text 15

puruṣās traya uttasthur
apīvyā vanitā-priyāḥ
padma-srajaḥ kuṇḍalinas
tulya-rūpāḥ suvāsasaḥ

Text 16

tān nirīkṣya varārohā
sarūpān sūrya-varcasaḥ
ajānatī patiṁ sādhvī
aśvinau śaraṇaṁ yayau

Text 17

darśayitvā patiṁ tasyai
pāti-vratyena toṣitau
ṛṣim āmantrya yayatur
vimānena triviṣṭapam

Text 18

yakṣyamāṇo ’tha śaryātiś
cyavanasyāśramaṁ gataḥ
dadarśa duhituḥ pārśve
puruṣaṁ sūrya-varcasam

Text 19

rājā duhitaraṁ prāha
kṛta-pādābhivandanām
āśiṣaś cāprayuñjāno
nātiprīti-manā iva

Text 20

cikīrṣitaṁ te kim idaṁ patis tvayā
pralambhito loka-namaskṛto muniḥ
yat tvaṁ jarā-grastam asaty asammataṁ
vihāya jāraṁ bhajase ’mum adhvagam

Text 21

kathaṁ matis te ’vagatānyathā satāṁ
kula-prasūte kula-dūṣaṇaṁ tv idam
bibharṣi jāraṁ yad apatrapā kulaṁ
pituś ca bhartuś ca nayasy adhas tamaḥ

Text 22

evaṁ bruvāṇaṁ pitaraṁ
smayamānā śuci-smitā
uvāca tāta jāmātā
tavaiṣa bhṛgu-nandanaḥ

Text 23

śaśaṁsa pitre tat sarvaṁ
vayo-rūpābhilambhanam
vismitaḥ parama-prītas
tanayāṁ pariṣasvaje

Text 24

somena yājayan vīraṁ
grahaṁ somasya cāgrahīt
asoma-por apy aśvinoś
cyavanaḥ svena tejasā

Text 25

hantuṁ tam ādade vajraṁ
sadyo manyur amarṣitaḥ
savajraṁ stambhayām āsa
bhujam indrasya bhārgavaḥ

Text 26

anvajānaṁs tataḥ sarve
grahaṁ somasya cāśvinoḥ
bhiṣajāv iti yat pūrvaṁ
somāhutyā bahiṣ-kṛtau

Text 27

uttānabarhir ānarto
bhūriṣeṇa iti trayaḥ
śaryāter abhavan putrā
ānartād revato ’bhavat

Text 28

so ’ntaḥ-samudre nagarīṁ
vinirmāya kuśasthalīm
āsthito ’bhuṅkta viṣayān
ānartādīn arindama
tasya putra-śataṁ jajñe
kakudmi-jyeṣṭham uttamam

Text 29

kakudmī revatīṁ kanyāṁ
svām ādāya vibhuṁ gataḥ
putryā varaṁ paripraṣṭuṁ
brahmalokam apāvṛtam

Text 30

āvartamāne gāndharve
sthito ’labdha-kṣaṇaḥ kṣaṇam
tad-anta ādyam ānamya
svābhiprāyaṁ nyavedayat

Text 31

tac chrutvā bhagavān brahmā
prahasya tam uvāca ha
aho rājan niruddhās te
kālena hṛdi ye kṛtāḥ

Text 32

tat putra-pautra-naptṝṇāṁ
gotrāṇi ca na śṛṇmahe
kālo ’bhiyātas tri-ṇava-
catur-yuga-vikalpitaḥ

Text 33

tad gaccha deva-devāṁśo
baladevo mahā-balaḥ
kanyā-ratnam idaṁ rājan
nara-ratnāya dehi bhoḥ

Text 34

bhuvo bhārāvatārāya
bhagavān bhūta-bhāvanaḥ
avatīrṇo nijāṁśena
puṇya-śravaṇa-kīrtanaḥ

Text 35

ity ādiṣṭo ’bhivandyājaṁ
nṛpaḥ sva-puram āgataḥ
tyaktaṁ puṇya-jana-trāsād
bhrātṛbhir dikṣv avasthitaiḥ

Text 36

sutāṁ dattvānavadyāṅgīṁ
balāya bala-śāline
badary-ākhyaṁ gato rājā
taptuṁ nārāyaṇāśramam

The Marriage of Sukanyā and Cyavana Muni

Text 1

śrī-śuka uvāca
śaryātir mānavo rājā
brahmiṣṭhaḥ sambabhūva ha
yo vā aṅgirasāṁ satre
dvitīyam ahar ūcivān

Text 2

sukanyā nāma tasyāsīt
kanyā kamala-locanā
tayā sārdhaṁ vana-gato
hy agamac cyavanāśramam

Text 3

sā sakhībhiḥ parivṛtā
vicinvanty aṅghripān vane
valmīka-randhre dadṛśe
khadyote iva jyotiṣī

Text 4

te daiva-coditā bālā
jyotiṣī kaṇṭakena vai
avidhyan mugdha-bhāvena
susrāvāsṛk tato bahiḥ

Text 5

śakṛn-mūtra-nirodho ’bhūt
sainikānāṁ ca tat-kṣaṇāt
rājarṣis tam upālakṣya
puruṣān vismito ’bravīt

Text 6

apy abhadraṁ na yuṣmābhir
bhārgavasya viceṣṭitam
vyaktaṁ kenāpi nas tasya
kṛtam āśrama-dūṣaṇam

Text 7

sukanyā prāha pitaraṁ
bhītā kiñcit kṛtaṁ mayā
dve jyotiṣī ajānantyā
nirbhinne kaṇṭakena vai

Text 8

duhitus tad vacaḥ śrutvā
śaryātir jāta-sādhvasaḥ
muniṁ prasādayām āsa
valmīkāntarhitaṁ śanaiḥ

Text 9

tad-abhiprāyam ājñāya
prādād duhitaraṁ muneḥ
kṛcchrān muktas tam āmantrya
puraṁ prāyāt samāhitaḥ

Text 10

sukanyā cyavanaṁ prāpya
patiṁ parama-kopanam
prīṇayām āsa citta-jñā
apramattānuvṛttibhiḥ

Text 11

kasyacit tv atha kālasya
nāsatyāv āśramāgatau
tau pūjayitvā provāca
vayo me dattam īśvarau

Text 12

grahaṁ grahīṣye somasya
yajñe vām apy asoma-poḥ
kriyatāṁ me vayo-rūpaṁ
pramadānāṁ yad īpsitam

Text 13

bāḍham ity ūcatur vipram
abhinandya bhiṣaktamau
nimajjatāṁ bhavān asmin
hrade siddha-vinirmite

Text 14

ity ukto jarayā grasta-
deho dhamani-santataḥ
hradaṁ praveśito ’śvibhyāṁ
valī-palita-vigrahaḥ

Text 15

puruṣās traya uttasthur
apīvyā vanitā-priyāḥ
padma-srajaḥ kuṇḍalinas
tulya-rūpāḥ suvāsasaḥ

Text 16

tān nirīkṣya varārohā
sarūpān sūrya-varcasaḥ
ajānatī patiṁ sādhvī
aśvinau śaraṇaṁ yayau

Text 17

darśayitvā patiṁ tasyai
pāti-vratyena toṣitau
ṛṣim āmantrya yayatur
vimānena triviṣṭapam

Text 18

yakṣyamāṇo ’tha śaryātiś
cyavanasyāśramaṁ gataḥ
dadarśa duhituḥ pārśve
puruṣaṁ sūrya-varcasam

Text 19

rājā duhitaraṁ prāha
kṛta-pādābhivandanām
āśiṣaś cāprayuñjāno
nātiprīti-manā iva

Text 20

cikīrṣitaṁ te kim idaṁ patis tvayā
pralambhito loka-namaskṛto muniḥ
yat tvaṁ jarā-grastam asaty asammataṁ
vihāya jāraṁ bhajase ’mum adhvagam

Text 21

kathaṁ matis te ’vagatānyathā satāṁ
kula-prasūte kula-dūṣaṇaṁ tv idam
bibharṣi jāraṁ yad apatrapā kulaṁ
pituś ca bhartuś ca nayasy adhas tamaḥ

Text 22

evaṁ bruvāṇaṁ pitaraṁ
smayamānā śuci-smitā
uvāca tāta jāmātā
tavaiṣa bhṛgu-nandanaḥ

Text 23

śaśaṁsa pitre tat sarvaṁ
vayo-rūpābhilambhanam
vismitaḥ parama-prītas
tanayāṁ pariṣasvaje

Text 24

somena yājayan vīraṁ
grahaṁ somasya cāgrahīt
asoma-por apy aśvinoś
cyavanaḥ svena tejasā

Text 25

hantuṁ tam ādade vajraṁ
sadyo manyur amarṣitaḥ
savajraṁ stambhayām āsa
bhujam indrasya bhārgavaḥ

Text 26

anvajānaṁs tataḥ sarve
grahaṁ somasya cāśvinoḥ
bhiṣajāv iti yat pūrvaṁ
somāhutyā bahiṣ-kṛtau

Text 27

uttānabarhir ānarto
bhūriṣeṇa iti trayaḥ
śaryāter abhavan putrā
ānartād revato ’bhavat

Text 28

so ’ntaḥ-samudre nagarīṁ
vinirmāya kuśasthalīm
āsthito ’bhuṅkta viṣayān
ānartādīn arindama
tasya putra-śataṁ jajñe
kakudmi-jyeṣṭham uttamam

Text 29

kakudmī revatīṁ kanyāṁ
svām ādāya vibhuṁ gataḥ
putryā varaṁ paripraṣṭuṁ
brahmalokam apāvṛtam

Text 30

āvartamāne gāndharve
sthito ’labdha-kṣaṇaḥ kṣaṇam
tad-anta ādyam ānamya
svābhiprāyaṁ nyavedayat

Text 31

tac chrutvā bhagavān brahmā
prahasya tam uvāca ha
aho rājan niruddhās te
kālena hṛdi ye kṛtāḥ

Text 32

tat putra-pautra-naptṝṇāṁ
gotrāṇi ca na śṛṇmahe
kālo ’bhiyātas tri-ṇava-
catur-yuga-vikalpitaḥ

Text 33

tad gaccha deva-devāṁśo
baladevo mahā-balaḥ
kanyā-ratnam idaṁ rājan
nara-ratnāya dehi bhoḥ

Text 34

bhuvo bhārāvatārāya
bhagavān bhūta-bhāvanaḥ
avatīrṇo nijāṁśena
puṇya-śravaṇa-kīrtanaḥ

Text 35

ity ādiṣṭo ’bhivandyājaṁ
nṛpaḥ sva-puram āgataḥ
tyaktaṁ puṇya-jana-trāsād
bhrātṛbhir dikṣv avasthitaiḥ

Text 36

sutāṁ dattvānavadyāṅgīṁ
balāya bala-śāline
badary-ākhyaṁ gato rājā
taptuṁ nārāyaṇāśramam