Srimad Bhagavatam | Canto 7 | Chapter 14 | Verses

Ideal Family Life

Text 1

śrī-yudhiṣṭhira uvāca
gṛhastha etāṁ padavīṁ
vidhinā yena cāñjasā
yāyād deva-ṛṣe brūhi
mādṛśo gṛha-mūḍha-dhīḥ

Text 2

śrī-nārada uvāca
gṛheṣv avasthito rājan
kriyāḥ kurvan yathocitāḥ
vāsudevārpaṇaṁ sākṣād
upāsīta mahā-munīn

Texts 3-4

śṛṇvan bhagavato ’bhīkṣṇam
avatāra-kathāmṛtam
śraddadhāno yathā-kālam
upaśānta-janāvṛtaḥ

sat-saṅgāc chanakaiḥ saṅgam
ātma-jāyātmajādiṣu
vimuñcen mucyamāneṣu
svayaṁ svapnavad utthitaḥ

Text 5

yāvad-artham upāsīno
dehe gehe ca paṇḍitaḥ
virakto raktavat tatra
nṛ-loke naratāṁ nyaset

Text 6

jñātayaḥ pitarau putrā
bhrātaraḥ suhṛdo ’pare
yad vadanti yad icchanti
cānumodeta nirmamaḥ

Text 7

divyaṁ bhaumaṁ cāntarīkṣaṁ
vittam acyuta-nirmitam
tat sarvam upayuñjāna
etat kuryāt svato budhaḥ

Text 8

yāvad bhriyeta jaṭharaṁ
tāvat svatvaṁ hi dehinām
adhikaṁ yo ’bhimanyeta
sa steno daṇḍam arhati

Text 9

mṛgoṣṭra-khara-markākhu-
sarīsṛp khaga-makṣikāḥ
ātmanaḥ putravat paśyet
tair eṣām antaraṁ kiyat

Text 10

tri-vargaṁ nātikṛcchreṇa
bhajeta gṛha-medhy api
yathā-deśaṁ yathā-kālaṁ
yāvad-daivopapāditam

Text 11

āśvāghānte ’vasāyibhyaḥ
kāmān saṁvibhajed yathā
apy ekām ātmano dārāṁ
nṛṇāṁ svatva-graho yataḥ

Text 12

jahyād yad-arthe svān prāṇān
hanyād vā pitaraṁ gurum
tasyāṁ svatvaṁ striyāṁ jahyād
yas tena hy ajito jitaḥ

Text 13

kṛmi-viḍ-bhasma-niṣṭhāntaṁ
kvedaṁ tucchaṁ kalevaram
kva tadīya-ratir bhāryā
kvāyam ātmā nabhaś-chadiḥ

Text 14

siddhair yajñāvaśiṣṭārthaiḥ
kalpayed vṛttim ātmanaḥ
śeṣe svatvaṁ tyajan prājñaḥ
padavīṁ mahatām iyāt

Text 15

devān ṛṣīn nṛ-bhūtāni
pitṝn ātmānam anvaham
sva-vṛttyāgata-vittena
yajeta puruṣaṁ pṛthak

Text 16

yarhy ātmano ’dhikārādyāḥ
sarvāḥ syur yajña-sampadaḥ
vaitānikena vidhinā
agni-hotrādinā yajet

Text 17

na hy agni-mukhato ’yaṁ vai
bhagavān sarva-yajña-bhuk
ijyeta haviṣā rājan
yathā vipra-mukhe hutaiḥ

Text 18

tasmād brāhmaṇa-deveṣu
martyādiṣu yathārhataḥ
tais taiḥ kāmair yajasvainaṁ
kṣetra-jñaṁ brāhmaṇān anu

Text 19

kuryād apara-pakṣīyaṁ
māsi prauṣṭha-pade dvijaḥ
śrāddhaṁ pitror yathā-vittaṁ
tad-bandhūnāṁ ca vittavān

Texts 20-23

ayane viṣuve kuryād
vyatīpāte dina-kṣaye
candrādityoparāge ca
dvādaśyāṁ śravaṇeṣu ca

tṛtīyāyāṁ śukla-pakṣe
navamyām atha kārtike
catasṛṣv apy aṣṭakāsu
hemante śiśire tathā

māghe ca sita-saptamyāṁ
maghā-rākā-samāgame
rākayā cānumatyā ca
māsarkṣāṇi yutāny api

dvādaśyām anurādhā syāc
chravaṇas tisra uttarāḥ
tisṛṣv ekādaśī vāsu
janmarkṣa-śroṇa-yoga-yuk

Text 24

ta ete śreyasaḥ kālā
nṝṇāṁ śreyo-vivardhanāḥ
kuryāt sarvātmanaiteṣu
śreyo ’moghaṁ tad-āyuṣaḥ

Text 25

eṣu snānaṁ japo homo
vrataṁ deva-dvijārcanam
pitṛ-deva-nṛ-bhūtebhyo
yad dattaṁ tad dhy anaśvaram

Text 26

saṁskāra-kālo jāyāyā
apatyasyātmanas tathā
preta-saṁsthā mṛtāhaś ca
karmaṇy abhyudaye nṛpa

Texts 27-28

atha deśān pravakṣyāmi
dharmādi-śreya-āvahān
sa vai puṇyatamo deśaḥ
sat-pātraṁ yatra labhyate

bimbaṁ bhagavato yatra
sarvam etac carācaram
yatra ha brāhmaṇa-kulaṁ
tapo-vidyā-dayānvitam

Text 29

yatra yatra harer arcā
sa deśaḥ śreyasāṁ padam
yatra gaṅgādayo nadyaḥ
purāṇeṣu ca viśrutāḥ

Texts 30-33

sarāṁsi puṣkarādīni
kṣetrāṇy arhāśritāny uta
kurukṣetraṁ gaya-śiraḥ
prayāgaḥ pulahāśramaḥ

naimiṣaṁ phālgunaṁ setuḥ
prabhāso ’tha kuśa-sthalī
vārāṇasī madhu-purī
pampā bindu-saras tathā

nārāyaṇāśramo nandā
sītā-rāmāśramādayaḥ
sarve kulācalā rājan
mahendra-malayādayaḥ

ete puṇyatamā deśā
harer arcāśritāś ca ye
etān deśān niṣeveta
śreyas-kāmo hy abhīkṣṇaśaḥ
dharmo hy atrehitaḥ puṁsāṁ
sahasrādhi-phalodayaḥ

Text 34

pātraṁ tv atra niruktaṁ vai
kavibhiḥ pātra-vittamaiḥ
harir evaika urvīśa
yan-mayaṁ vai carācaram

Text 35

devarṣy-arhatsu vai satsu
tatra brahmātmajādiṣu
rājan yad agra-pūjāyāṁ
mataḥ pātratayācyutaḥ

Text 36

jīva-rāśibhir ākīrṇa
aṇḍa-kośāṅghripo mahān
tan-mūlatvād acyutejyā
sarva-jīvātma-tarpaṇam

Text 37

purāṇy anena sṛṣṭāni
nṛ-tiryag-ṛṣi-devatāḥ
śete jīvena rūpeṇa
pureṣu puruṣo hy asau

Text 38

teṣv eva bhagavān rājaṁs
tāratamyena vartate
tasmāt pātraṁ hi puruṣo
yāvān ātmā yatheyate

Text 39

dṛṣṭvā teṣāṁ mitho nṛṇām
avajñānātmatāṁ nṛpa
tretādiṣu harer arcā
kriyāyai kavibhiḥ kṛtā

Text 40

tato ’rcāyāṁ hariṁ kecit
saṁśraddhāya saparyayā
upāsata upāstāpi
nārthadā puruṣa-dviṣām

Text 41

puruṣeṣv api rājendra
supātraṁ brāhmaṇaṁ viduḥ
tapasā vidyayā tuṣṭyā
dhatte vedaṁ hares tanum

Text 42

nanv asya brāhmaṇā rājan
kṛṣṇasya jagad-ātmanaḥ
punantaḥ pāda-rajasā
tri-lokīṁ daivataṁ mahat